Experiencing Kumaon Himalaya 7: Amazing trek to Dhwaj Mandir

✪  Enchanting trail to Dhwaj Mandir
✪  Sea of fog and mountain range
✪  Descending from a new trail
✪  Dialogue with the villagers
✪  Last night of sky watching in Satgarh
✪  Time to bid adieu to the mountains

10th December! Satgarh! Truly a dream village. Dawn sky is also excellent like the night sky! Ursa Major constellation has arisen and in fact it is tilted towards West now! Today, the last day at Satgarh! Aditya- my nephew will accompany me for trek to Dhwaj Mandir after he returns from the school. In the morning also I felt to take a walk. Here anywhere you go, it is beautiful trekking only. I started to descend and took the trail towards the road. Peaceful village, greenery, descending trail, highway in the distance and mountain ranges! Wow! I reached the road and took left turn towards Pithauragarh. 

(Here you can listen my article in audio format: https://open.spotify.com/show/00vTZSU2qaJE8FwVTHPe6p )

 

Here Paleta village is at a distance of 4 kms. Many students are walking to their school. Although this is a national highway, at some points the road is narrow due to sliding of soil. One beautiful Shiva temple is also on the road. Continued walking for around 2.5 kms with the glorious views. Then turned back. As I turned back, snow- peaks in the distance came in the view! Also, there is sea of fog in the valley nearby! 

In the afternoon, started Dhwaj Mandir trek at around 2.45, just after Aditya had come. This trek takes around 2.5 hours from here. These days, it is dark by 5.30 pm. Therefore we had to hurry. This is my third trek to Dhwaj Mandir! Every time it is a great bliss with wondrous views. It is such a refreshing experience! When we are going, we are feeling a bit of adventure. Because this is area of tigers. At some points, there is dense forest. Except for the trail, villagers do not go to the nearby forest. The trail is very clear and easy. It has mostly rock stairs and easy track. Its climb is steep. Because this trek takes you from 1900 m to 2440 m in just 3 kms. For Aditya, this trail is part of his home. No chance of missing it. There are a few places to rest also. In this region, this temple is regarded as sacred. Therefore people do not visit this temple before refraining from eating onion and garlic for many days. And of course, the temple is sacred for sure.

Briefly stopping for photos and enjoying the views, we reached the top- temple. This is the highest point in this region and therefore it has spectacular views of long distant mountain ranges such as Pancha Chuli and OM mountains! They are at least around 200- 250 kms distance. Such huge landscape is seen from here. We had to reach the base before darkness, therefore we left quickly. Aditya is feeling so happy. He himself said, let's descend from Paleta side. Earlier he had gone to that route just once. It is difficult to return before it is dark. But we took that trail after seeing his confidence! I am also eager to see that side of the trail.

Initially there was steep descending path. For some time, felt afraid of slipping. But slowly the trail widened a bit. Such beautiful views! Crystal clear and blue sky and the mountain boulders! Then the path eased out. But it is still race against time! After some time, a kutcha road arrived. But in order to reach the village in light, Aditya decided to find and follow the trail. We continued on the trail i.e. the short cut. Aditya is telling, never ever he had enjoyed trekking so much than he is enjoying now! He is enjoying so much. Slowly Paleta village came closer. Sometimes we also passed near some houses. But the main village was away. Darkness almost started to fall and dogs also started to bark. Going rapidly, I slipped at one place, but immediately gained my ground. And then we reached the main road. Immediately we got a bus for Satgarh. Otherwise walking five kilometers in darkness was difficult. Of course, we have a small trek to reach the house, but it is pleasant one! Thus, we had this wonderful trek. We were really quick, we had trekked six kms in just over 2 hours. When we told people in the village about this, they did not believe that we had gone there from Satgarh this afternoon and had reached Paleta soon!

Had discussion with neighbours in the evening. I had a good rapport with the grandmother of Aditya. She appreciates my trekking and walking. So simple people, they connect with their hearts! Along with talking, there was a chance to listen a few Pahari songs also. One song was remarkable. It had a monologue of one person who had joined Kumaon Regiment at the young age of 18 and he had never lived with his family.

The last night in Satgarh! Enjoyed the sky as much as I could. Tomorrow the return journey will start. The driver for this ride is from this village and also two passengers will also be there. So the jeep will come here only. Although I have my train in the evening, the passengers need to stay in Almoda for some time. So we will leave early and will reach Kathgodam by afternoon. Really it is difficult to bid adieu to Himalaya! I was so lucky to travel to such spectacular places! Feeling that I am extremely lucky.
 
Next part: Experiencing Kumaon Himalaya 8 (Final): Journey towards South begins...

Thanks for reading. My blog has articles about cycling, trekking, meditation, sky watching, science experiments, fitness etc.-Niranjan Welankar 09422108376. Date of writing- 6th March 2026.

 

कुमाऊँमधील रम्य भटकंती भाग ७: नितांत सुंदर ध्वज मंदिर ट्रेक

✪  ध्वज मंदिराची रमणीय पायवाट
✪  धुक्याचा समुद्र आणि पर्वतांची रांग
✪  उतरताना नवीन वाटेचा अनुभव
✪  गावातल्या लोकांसोबत संवाद
✪  सत्गड़मधून आकाश दर्शनाची शेवटची रात्र
✪  पहाड़ाचा निरोप घेण्याचा कठिण प्रसंग

१० डिसेंबर! सत्गड़! अगदी स्वप्नातलं टुमदार गाव! रात्रीप्रमाणेच पहाटेही आकाश सुंदर आहे! पहाटे सप्तर्षी पूर्ण उगवून किंचित पश्चिमेला झुकलेलेही दिसत आहेत! आज सत्गड़मधला शेवटचा दिवस. आज दुपारी भाचा- आदित्य शाळेतून आल्यावर त्याच्यासोबत ध्वज मंदिराचा ट्रेक करणार आहे. पण सकाळीसुद्धा फिरावसं वाटलं. सत्गड़मध्ये कुठेही फिरताना ट्रेकिंग होतंच! रुळलेल्या पायवाटेने गावाचा परिसर बघत खाली उतरायला सुरूवात केली. शांत गाव, हिरवागार परिसर, उतरणारी पायवाट आणि समोर खालच्या बाजूला दूर रस्ता आणि पर्वत! वा! गावातल्या पायवाटेने उतरून पिथौरागढ़च्या बाजूला वळलो. पलेटा गावाच्या दिशेने निघालो. 

अनेक विद्यार्थी पलेटाच्या शाळेत पायी पायी जाताना दिसले. इथून ते गांव चार किलोमीटर अंतरावर आहे. महामार्ग असला तरी कुठे कुठे डोंगराची माती कोसळल्यामुळे रस्ता अरुंद आहे. एका ठिकाणी रस्त्याला लागून सुंदर शिव मंदिर आहे. सुंदर दृश्यांचा आनंद घेत साधारण अडीच किलोमीटर चालल्यावर परत फिरलो. येताना उत्तरेच्या दिशेला असलेली हिमशिखरं स्पष्ट दिसत आहेत. त्याशिवाय   बाजूच्या दरीमध्ये धुक्याचा समुद्र दिसतोय! अहा! मनसोक्त फिरून परत आलो.

(माझा लेख इथे ऑडिओ स्वरूपात ऐकता येईल: https://open.spotify.com/show/00vTZSU2qaJE8FwVTHPe6p )

दुपारी भाचा शाळेतून आल्यावर लगेचच ध्वज मंदिराचा ट्रेक करायला निघालो. जाऊन येऊन तसे अडीच तास लागतात. इथे साडेपाच वाजता अंधार होतो. निघेपर्यंत पावणेतीन वाजले. ध्वज मंदिराच्या ट्रेकचा माझा हा तिसरा ट्रेक! तीनही वेळी सुंदर दृश्य आणि खूप विश्रांत करणारी अनुभूती! जाताना किंचित धाडस केल्याची भावना आहे. कारण हा परिसर वाघाच्या वास्तव्याचा आहे. काही ठिकाणी दाट जंगल आहे. पायवाट सोडली तर बाजूच्या वनात गावातले लोक जास्त जात नाहीत. पायवाट अगदी स्पष्ट आणि सोपी आहे. बर्‍याच ठिकाणी दगडी पायर्‍या आहेत आणि चढ तसा तीव्र आहे. कारण १९०० मीटर उंचीपासून हा ट्रेक २४४० मीटर उंचीवर अवघ्या तीन किलोमीटर अंतरात घेऊन जातो. आदित्यला ही पायवाट अगदी ओळखीची आहे. कुठेही चुकण्याची शक्यता नाही. वाटेत बसायला थोड्या जागाही आहेत. इथल्या गावांमध्ये हे मंदिर खूप पवित्र मानलं जातं. त्यामुळे शक्यतो आठ दिवस कांदा- लसूण सेवन न करणं इथे जाण्यासाठी आवश्यक मानलं जातं. मंदिराचा परिसर तितका पवित्र नक्कीच वाटतो.
फोटोसाठी थांबत आणि दृश्यांचा आनंद घेत वेळेत वरच्या मंदिरात पोहचलो. ह्या परिसरातला हा सर्वोच्च शिखर बिंदू. त्यामुळे इथून अगदी दूरवरची पर्वतरांग आणि पंचाचुलीपासून ॐ पर्वतांपर्यंतची सर्व शिखरं दिसतात! त्यांचं रस्त्याचं अंतर साधारण २००- २५० किमी असेल! इतका विराट आसमंत इथून स्पष्ट दिसतो! अंधार पडायच्या आत परत जायचं असल्यामुळे लगेच निघालो. आदित्यला खूप छान वाटत होतं. तोच म्हणाला की, आपण पलेटाच्या बाजूने उतरूया. तो आधी त्या बाजूने एकदाच उतरला होता. अंधार पडण्याच्या आत पोहचणं कठिण आहे. पण त्याचा आत्मविश्वास बघून निघालो! नवीन पायवाट बघण्याचीही उत्सुकता आहे.

सुरूवातीला काही ठिकाणी तीव्र उतार आहे. थोडा वेळ पाय घसरतील की काय असं वाटलं. पण लवकरच पायवाट थोडी रुंद झाली. पण दृश्य किती सुंदर! नितळ निळं आकाश आणि पलीकडच्या बाजूने दिसणारा पर्वताचा कडा! पुढे वाट सोपी होत गेली. पण अंधाराची शर्यत सुरू राहिली! पुढे एका टप्यानंतर कच्चा रस्ताही लागला. पण अंधार पडण्याच्या आत पोहचण्यासाठी आदित्यने पायवाट शोधली. त्यामुळे आम्ही रस्त्याने नाही तर रस्त्याला ओलांडणार्‍या शॉर्ट कटने जात राहिलो. आदित्य म्हणतोय की, त्याला हा ट्रेक एवढा कधीच आवडला नव्हता! तो खूप एंजॉय करतोय. हळु हळु पलेटा गाव जवळ येत गेलं. मध्ये मध्ये काही घरं लागायची. पण मुख्य गाव बरंच खाली होतं. अंधार पडायला आला आणि कुठे कुठे कुत्रे भुंकायला लागले! वेगाने जाण्याच्या प्रयत्नात एका ठिकाणी पाण्यावर पाय घसरला. पण लगेच थांबलो. आणि नंतर गाव आलंच! गावातून लगेचच सत्गड़ची बस मिळाली. अन्यथा अंधारात पाच किलोमीटर चालणं कठिण गेलं असतं. अर्थात् बसमधून उतरल्यावरही पाऊण किलोमीटरचा ट्रेक आहेच. पण तोही खूप सुखद वाटतोय! व्वा! वेगळ्या वाटेने ध्वज मंदिराचा ट्रेक झाला. आणि आम्ही अगदी फास्ट म्हणजे सव्वा दोन तासांच्या आत सहा किलोमीटर चाललो होतो. पुढे गावातले लोक भेटले त्यांना तर खरंच वाटलं नाही की, आम्ही‌ दुपारी सत्गड़मधून निघून पलेटाला पोहचलो होतो!

संध्याकाळी शेजार्‍यांसोबत गप्पा झाल्या. इथल्या अमांसोबत छान मैत्री झाली आहे. माझं फिरणं त्यांना खूप आवडतं. खूप लवकर आपलेसं करणारी माणसं! त्यांच्या गप्पांसोबत पहाड़ी गाणीही ऐकली. एक गाणं लक्षात राहिलं. तरुण वयात १८ व्या वर्षी कुमाऊँ रेजिमेंटमध्ये भरती झालेल्या व वयाच्या चाळिशीपर्यंत कुटुंबापासून लांब राहिलेल्या सैनिकाचं मनोगत त्यात होतं! सत्गड़मधली शेवटची रात्र! तारे डोळे भरून बघून घेतले. उद्या पहाटे परतीचा प्रवास सुरू होईल! काठगोदामपर्यंत शेअर जीपने जाईन. जीपचा चालक गावातलाच आहे आणि दोन जण गावातूनच बसणार आहेत. त्यामुळे जीप अगदी घरापर्यंत येईल. माझी ट्रेन संध्याकाळची असली तरी सहप्रवाशांना वाटेत अलमोड्यामध्ये काही वेळ काम आहे. त्यामुळे सकाळी लवकर निघू आणि दुपारपर्यंत काठगोदामला पोहचू. पण हिमालयाचा निरोप घेणं कठिण जातंय! काय काय फिरायला मिळालं ह्या वेळी! खूप नशीबवान असल्यासारखं वाटतंय.
 
पुढील भाग: कुमाऊँमधील रम्य भटकंती भाग ८ (अंतिम): दक्षिणेकडील प्रवासाची सुरूवात... 

वाचल्याबद्दल धन्यवाद. माझ्या ब्लॉगवर ट्रेकिंग, आकाश दर्शन, विज्ञान प्रयोग, ध्यान, फिटनेस, सायकलिंग इ. बद्दलचे लेख उपलब्ध. -निरंजन वेलणकर 09422108376. लिहीण्याचा दिनांक- 6 मार्च 2026.