Thrilling experience of observing comet C/2025 R3 (PANSTARRS)

Comets are guests who come to meet the Sun from the edge of the solar system- from Oort cloud region. Currently, the comet C/2025 R3 (PANSTARRS) has come to meet the Sun after only around 1,70,000 years! Thanks to observations, science and mathematics, we can determine this period! Comets always appear in the solar system. But rarely we can observe comets through a small telescope or binoculars. This is one of them.

Since last some days, this comet is brightening. Comets are made up from frozen gases and dust particles. When they come near the Sun, due to solar heat, these frozen gases are released in form of a tail and the comet gets brightened. This comet will return after passing near the Sun. For next few days, it will be brightened, but from our position of observation, it will appear closer to the Sun and so will be difficult to observe. Since many days, this comet is within the range of small telescopes and binoculars. I tried two times to observe it. I attempted with my set up at 5 am twice. But city light pollution obstructed it. Finally today morning I could observe this comet from Anjanvel agro tourism, near Lonavala and caught it before it lost in glare of the Sun! It was easily observable at the given sky location. I could easily observe it through my 15 X 70 binoculars and 4.5 inch reflector telescope. It looked just like a globular cluster or Andromeda galaxy! A blurry patch! In photo, its green colour was revealed.
 

 

Along with the comet, glorious milky way band, Pleiades cluster, Omega centauri cluster, Hercules cluster and other photos are available here.

Anjanvel agro tourism has beautiful sky, free from light pollution and located at a serene place in mountains! Even our eyes revealed plenty of stars! I saw many clusters through the telescope and binoculars! First hour of the night belonged to bright Venus. Beautiful Pleiades cluster now receding towards the horizon! I could capture beautiful photos. Then Jupiter and its moons, Beehive cluster, Orion Nebula and other objects were there. Anjanvel sky during the day is also so beautiful- blue colour worth enjoying! In the night, one just has too many objects to see. I observed and also captured many objects. When I was still observing, the Leo constellation also reclined towards West! Scorpios arose and Omega centaury! I also observed M81 galaxy in Ursa Major. Finally in order to be ready for the comet at dawn, I just went to sleep. The mobile continued capturing photos and then a beautiful time- lapse video of Milky way from Scorpios to Altar was obtained.

I woke up at 4:30 and took my set up to a place where Eastern horizon was clear. I kept my telescope and binoculars ready! And very easily, I could observe the comet! Right in the middle of the famous Pegasus constellation, it is shining! No difficulty as light pollution was low. It was not observable to the naked eyes, thought! It clearly emerged in exposure photos taken from mobile and it was clear in the telescope! 

For further three- four days it can be observed away from city lights just before Sunrise. It is brightening, but it will be also close to the Sun and so will be tricky. When the comet stars its return journey after passing the Sun, it will emerge in the evening sky and it will be brighter also. But then Southern hemisphere has better chances. So coming two days are the best window to observe it! For that you need clear dark sky without lights and some binocular. Through a smartphone, by using proper technique, it can be photographed also.

Thanks for reading. Articles about trekking, sky watching, scientific experiments, meditation, fitness, cycling etc. are available on my blog. -Niranjan Welankar. 09422108376. Date of writing- 14 April 2026.

*धूमकेतू C/2025 R3 (PANSTARRS) बघण्याचा अनुभव*

सूर्यमालेच्या काठावरून म्हणजे उर्ट मेघ क्षेत्रातून (Oort cloud region) सूर्याला भेटायला येणारे पाहुणे म्हणजे धूमकेतूू! सध्या सूर्याला भेटायला आलेला हा पाहुणा म्हणजे धूमकेतू सी/ 2025 आर3 (पॅनस्टार्स) तब्बल एक लाख सत्तर हजार वर्षांनी भेटायला आला आहे. हा अवधी सांगता येणं ही, निरीक्षण, विज्ञान आणि गणिताची कमाल. सूर्यमालेत धूमकेतू येत असतातच. पण छोट्या टेलिस्कोप किंवा बायनॅक्युलरने बघता येतील असे धूमकेतूू दुर्मिळ असतात. त्यातला हा एक.

हा धूमकेतू गेले काही दिवस हळु हळु तेजस्वी होतो आहे. धूमकेतूू गोठलेले वायू आणि धुलीकणांपासून बनलेले असतात. धूमकेतूू जेव्हा सूर्याजवळ येतो, तेव्हा सूर्याच्या उष्णतेमुळे हे गोठलेले वायू वितळतात आणि धूमकेतूूला शेपटी येते आणि त्याची तेजस्वीताही वाढते. हा धूमकेतूू आता सूर्याच्या जवळ जाऊन परत फिरणार आहे. त्यामुळे पुढचे काही‌ दिवस तो अधिक तेजस्वी होईल पण आपल्याकडून बघताना सूर्याच्या जवळ दिसेल आणि म्हणून बघायला कठिणही होईल. हा धूमकेतूू छोट्या टेलिस्कोप व बायनॅक्युलरच्या "कक्षेत" येऊन बरेच दिवस झाले होते. तो बघण्याचा प्रयत्न दोन वेळेस केला. पहाटे पाचला दुर्बीण आणि बायनॅक्युलरने त्याला बघण्याचा प्रयत्न केला. पण शहरातल्या प्रकाश प्रदूषणामुळे तो दिसलाच नाही! धूमकेतूू सूर्याच्या आणखी जवळ जाऊन सूर्याच्या तेजामुळे दिसेनासा होण्याच्या आधी आज पहाटे मावळमधल्या अंजनवेलला अखेर हा धूमकेतूू बघता आला! नकाशात दिलेल्या जागी लगेचच सापडला. १५ X ७० बायनॅक्युलर आणि साडेचार इंची रिफ्लेक्टर दुर्बिणीतून सहज दिसला. बंदिस्त तारकागुच्छ किंवा देवयानी आकाशगंगेसारखा ठिपका! फोटोमध्ये त्याचा हिरवा रंगही स्पष्ट आला.

(धूमकेतूूसह काल रात्री व आज पहाटे घेतलेले विलोभनीय आकाशगंगेचा पट्टा, कृत्तिका तारकागुच्छ, ओमेगा सेंटारी तारकागुच्छ, हर्क्युलसमधला तारकागुच्छ व इतर फोटोज इथे बघता येतील. *पुण्याजवळ मुलांचं एक शिबिर ठरलं आहे.*)

अंजनवेलच्या प्रकाश प्रदूषणापासून दूर आणि निसर्गरम्य जागेतून रात्री खूप सुंदर आकाश बघता आलं. नुसत्या डोळ्यांनी खूप जास्त तारे दिसले! दुर्बीण आणि बायनॅक्युलरमधून अनेक तारकागुच्छ दिसले. अंधार पडल्या पडल्या शुक्राने पहिला तास गाजवला. एप्रिलमध्ये मावळतीकडे कललेल्या सप्त मातृका म्हणजे कृत्तिकांचा सुंदर फोटो घेता आला. नंतर गुरूचे उपग्रह, पुष्य तारकागुच्छ अर्थात् बीहाईव्ह क्लस्टर, मृगातला तेजोमेघ आणि इतरांची मैफिल सुरू झाली. अंजनवेलचं आकाश इतकं नितळ की दिवसाचा निळा रंगही लोभस दिसतो! रात्री तर काय काय बघू असा प्रश्न पडतो. मनसोक्त निरीक्षण केलं आणि भरपूर फोटो काढले. बघता बघता माथ्यावर असलेली सिंह रास पश्चिमेला कलली! अनुराधा उगवल्या आणि ओमेगा सेंटॉरी तारकागुच्छही वर आला. सप्तर्षीतली आकाशगंगा M81 सुद्धा दिसली. अखेर पहाटे साडेचारला धूमकेतूूसाठी तयार राहायचं ठरवून पहुडलो. मोबाईलचं फोटो घेण्याचं काम सुरूच राहिलं आणि त्यातून नंतर वृश्चिक ते श्रवण असा आकाशगंगेच्या पट्ट्याचा सुंदर टाईमलॅप्स मिळाला.

पहाटे साडेचारला उठून पूर्व क्षितिज नीट दिसेल अशा जागी दुर्बीण नेली. मोबाईल आणि बायनॅक्युलर तयार ठेवले. आणि अगदी सहज धूमकेतूू सापडला! पूर्व भाद्रपदा नक्षत्र अर्थात् महाश्वच्या मध्यभागी अपेक्षित जागी बघितल्या बघितल्या सापडला. प्रकाश प्रदूषण अगदी कमी असल्यामुळे तो बघण्यामध्ये अडथळा नव्हता. डोळ्यांनी मात्र दिसला नाही. पण मोबाईलच्या एक्स्पोजर फोटोग्राफीमध्ये उमटला आणि टेलिस्कोपमधून स्पष्ट दिसला! 

पुढचे तीन- चार दिवस हा धूमकेतूू शहराच्या बाहेरून पहाटे सूर्योदयाच्या थोडं आधी बघता येऊ शकेल. तो तेजस्वी होईल पण सूर्याच्या जवळ असल्यामुळे बघायला कठिण असेल. आणि धूमकेतूू सूर्याचं दर्शन घेऊन पुढच्या आठवड्यात परत फिरेल तेव्हा तो संध्याकाळच्या आकाशात येईल खरा आणि तेव्हाही तो तेजस्वी असेल. पण तेव्हा दक्षिण गोलार्धातून तो जास्त चांगला दिसू शकेल. त्यामुळे त्याला बघण्याची सर्वोत्तम संधी पुढचे दोन दिवस हीच आहे. अर्थात् त्यासाठी जवळ कोणतंही शहर नसलेलं अंधारं आकाश आणि एखादा बायनॅक्युलर लागेल. आणि स्मार्टफोनमधून योग्य पद्धतीने त्याचा फोटोसुद्धा घेता येऊ शकेल.

वाचल्याबद्दल धन्यवाद. माझ्या ब्लॉगवर ट्रेकिंग, आकाश दर्शन, विज्ञान प्रयोग, ध्यान, फिटनेस, सायकलिंग इ. बद्दलचे लेख उपलब्ध. -निरंजन वेलणकर 09422108376. लिहीण्याचा दिनांक- 14 एप्रिल 2026.