✪ त्र्यंबकेश्वरमध्ये बिहार स्कूल ऑफ योगाचं योग शिबिर
✪ पण त्याआधी प्रसिद्ध संस्थानाच्या नावाने झालेली ऑनलाईन फसवणूक
✪ "अखंड सावधान असावे दुश्चित कदापि नसावे!"
✪ परमहंस निरंजनानंद सरस्वतींच्या उपस्थितीतील सत्संग
✪ "चार मिले, चौसठ खिले, बीस करें जोड़"
✪ BSY चं सुंदर आयोजन आणि सत्रांची मेजवानी
✪ आदर्श गुरू बरोबर आदर्श शिष्यत्वाचं उदाहरण!
✪ साधकांची मांदियाळीसह कीर्तन, भजन आणि ध्यान
✪ त्र्यंबकेश्वर भटकंती व ब्रह्मगिरीचा अविस्मरणीय ट्रेक
सर्वांना नमस्कार. नुकताच त्र्यंबकेश्वरमध्ये झालेल्या बिहार स्कूल ऑफ योगा ह्या मोठ्या योग विद्यापीठाच्या एका योग शिबिरामध्ये सहभागी होण्याची संधी मिळाली. १४ ते १६ फेब्रुवारीला त्र्यंबकेश्वरजवळ सत्यानंद योगदर्शन पीठ इथे हा सोहळा रंगला. सकाळी दोन तास व संध्याकाळी दोन तास असं स्वरूप असल्यामुळे ऑनलाईन काम करणारे अनेक जण त्यामध्ये सहभागी होऊ शकले. बिहार स्कूल ऑफ योगा अर्थात् BSY बद्दल लहानपणापासून ऐकलं होतं. मी ज्यांच्याकडून योग शिकलो ते स्वामी श्रीमूर्ती जी हे BSY चेच संन्यासी. शिवाय माझे बाबा व अनेक परिचित हे BSY चे साधक. त्यामुळे ह्या शिबिराची उत्सुकता होती. वेळ व दिवस जुळत असल्यामुळे शिबिर करायचं ठरवलं. हे शिबिर म्हणजे योग व ध्यानाशी संबंधित सर्व पंचपक्वान्न- अगदी आसन, प्राणायाम ते धारणा, ध्यान आणि कीर्तन- भजन अशा सर्व मिष्टान्नाची मेजवानीसारखं वाटलं. प्रत्येक गोष्टीमध्ये BSY चा ठसा जाणवत होता. तिथले परमाचार्य परमहंस निरंजनानंद सरस्वतींना जवळून बघण्याची संधी मिळाली. त्यांचे अनेक सत्र ऐकता आले!
त्र्यंबकेश्वरजवळ सत्यानंद योगदर्शन पीठ हा एका डोंगरावर असलेला आश्रम आहे! त्र्यंबकेश्वर! म्हंटलं तर नाशिकसारख्या शहरापासून अतिशय जवळ, पण तितकंच निसर्गामध्येही रममाण व म्हणून रमणीय! ह्या आश्रमात जातानासुद्धा पायवाटेचा एक छोटा ट्रेक करावा लागतो आणि आसपासचं निसर्ग वैभव आपल्याला मंत्रमुग्ध करतं! चढाची पायवाट चालून आपण शिबिरामध्ये पोहचतो तेव्हा प्राणायामाची सुरूवात झालेली असते! रिक्षा न घेता रोज चालतच जाणार्या माझ्या बाबांसोबत ह्या शिबिराचा आनंद घेता आला. मला योग उलगडून सांगणारे पहिले गुरू श्रीमूर्तीजींशी भेट होते! शिवाय परभणीच्या निरामय योग प्रसार व संशोधन संस्थेचे व इतरही ठिकाणचे अनेक योग साधक भेटतात! सगळं वातावरण अगदी योगमय! BSY मध्ये येणार्यांचं गुरूबंधू- गुरूभगिनी प्रमाणे आपुलकीने स्वागत होतं! अनेकांना ओळखीची मंडळी भेटतात. हळु हळु रंगत वाढत जाते. एक मैफिलच सुरू होते!
ह्या शिबिरामध्ये साधारण असे घटक होते- सकाळी ८ ते १० मध्ये योग आसन, प्राणायाम आणि ध्यानाचे काही प्राथमिक घटक. त्याशिवाय भजन- कीर्तन व प्रवचन. आणि दुपारी ३ ते ५ च्या सत्रामध्ये मुख्यत: ध्यान, प्रवचन व अनेक प्रकारे सत्संग असं स्वरूप होतं. सकाळचं जेवण १० नंतर लगेचच व संध्याकाळचं जेवण ५ नंतर. खरं तर फक्त चार- साडेचार तास हे सत्र असूनही त्याचा परिणाम खूप खोलवर जाणवत होता.
शिबिराच्या सुरूवातीला स्वामी शिवराजानंदांनी ताडासन, तिर्यक ताडासन व कटिचक्रासनाचा अभ्यास घेतला. श्वासाची त्याला जोड देऊन प्राणायामचाही अभ्यास त्यासोबत जोडला. त्याबरोबर सूक्ष्म शरीराच्या व्हिज्युअलायजेशनला जोडून धारणेचाही अभ्यास घेतला! अगदी तीन आसनं- पण त्यासोबत प्राणायाम व धारणाही झाली. ह्या आसनांची मस्त उजळणी झाली. सूर्यनमस्काराच्याही सूचना त्यांनी दिल्या. एकट्याने योग करणं व जवळ जवळ हजार लोकांच्या उपस्थितीत आणि उच्च साधक व सिद्धांच्या उपस्थितीत करणं ह्याचा मोठा फरक पडतो. इतक्या मोठ्या लोकांसाठी बसण्याची व्यवस्था, पाणी, जेवण, मंचावरचं दिसावं म्हणून भरपूर स्क्रीन्स व स्पीकर्स अशी सगळी जय्यत तयारी. शिबिरार्थी हजार एक लोक असतील तर निदान दोनशे लोक तरी व्यवस्थेतले व्हॉलंटीअर्स असावेत. पहिल्या सत्राच्या विरामानंतर ह्या योग पीठाचा परिसर बघितला. इथे साधकांसाठी वेगवेगळे कक्ष आहेत. शिवाय स्वामी शिवानंदजी, स्वामी सत्यानंदजी ह्यांच्याही प्रतिमा असलेले ध्यान कक्ष आहेत. आसपास सगळा रमणीय परिसर आहे.
दुपारच्या सत्रामध्ये परमहंस निरंजनानंदजींची वाणी ऐकायला मिळाली. आज काल आपण इंटरनेटवर बघतो त्या गुरूंपेक्षा खूप वेगळे वाटले. अतिशय परखड. कठोर. त्यांचं एक वाक्य- इथे कोणी असं असेल ज्याला वाटत असेल की त्याला आसनं येतात तर त्याने उठून बाहेर जावं! किंवा आज लोक संन्यास घेतात, दोन वर्षांमध्ये संन्यास वेष मिळतो व लगेच ते त्यांचे योग क्लासेस सुरू करतात, जणू दुकान उघडतात. BSY च्याच अनेक साधकांना पचवायला जड जाईल अशी परखड वाणी! पण त्याबरोबर त्यांनी हेसुद्धा सांगितलं की, त्यांचे गुरू- सत्यानंदजींनी कसा त्यांचा ज्ञानाचा भ्रम दूर केला होता. कशी त्यांना जाणीव करून दिली होती की, त्यांनी योगामध्ये अजून खूप खोलवर जायचं बाकी होतं. स्वामी निरंजनानंदजी इथे प्रत्यक्ष अर्थाने उपस्थित होते, तर स्वामी सत्यानंदजी अपरोक्ष प्रकारे उपस्थित होते असंच वाटत होतं. कीर्तन, भजन, त्यांच्या आठवणी, त्यांच्या जीवन व कार्यातले प्रसंग दाखवणार्या फिल्म्स ह्यामधून त्यांची उपस्थिती सतत जाणवत होती.
